Tips uit de praktijk van basisschool De Liereling

Op basisschool De Liereling krijgen leerlingen van groep 1 tot en met groep 8 les in digitale geletterdheid. Dat gaat verder dan werken met computers, want ook met blokjes LEGO kun je in de kleuterklas al oefenen met algoritmes. Voor elk leerjaar is een lespakket uitgedacht dat past bij de ontwikkelingsfase van de leerling.  

Van programmeren tot mediawijsheid  

Digitale geletterdheid is een breed begrip. Voor De Liereling houdt het in dat ze aandacht besteden aan digitale vaardigheden van basisschoolleerlingen, maar bijvoorbeeld ook mediawijsheid. Hiervoor gebruiken ze onder andere drie gratis lesprogramma’s:  

• Nationaal Mediapaspoort, over online gedrag, sociale media en online identiteit  
• Scratch in de klas waarbij leerlingen leren programmeren 
• MediaMasters, waarbij door middel van gamification leerlingen meer leren over online gedrag en vaardigheden 

Jong geleerd is oud gedaan

Digitale technologie en ontwikkelingen spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven. Digitalisering is ook een Europese beleidsprioriteit. Daarnaast is het ook horizontale prioriteit van het programma Erasmus+ en door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aangemerkt als nationale prioriteit. Het Nationaal Agentschap Erasmus+ Onderwijs & Training vindt het daarom van groot belang dat leerders zo goed mogelijk geoefend zijn om zich online te redden. Hiervoor is het belangrijk dat docenten deze kennis aan hun leerlingen kunnen overbrengen. 

Docenten doen meer aan digitale geletterdheid dan ze zich realiseren  

De eerste stap naar een schoolbreed beleid over digitale geletterdheid? Het advies van ICT-coördinator Linda Vedder: kijk wat er al gebeurt. “We doen echt al superveel, maar docenten zien de activiteiten die ze met leerlingen doen niet direct als werken aan digitale geletterdheid. Door bij collega’s te laten zien dat activiteiten zoals patronen herkennen, typen of informatie verwerken óók onderdelen van digitale geletterdheid zijn, ontstaat meer bewustwording.”

“Iedereen die wil, kan aan de slag met digitalisering. Als je het belang ervan inziet en een beetje passie hebt, kun je een heel eind komen.”  Linda Vedder, Basisschool De Liereling

Meer inzicht met de SELFIE-tool  

De SELFIE-tool hielp de school vervolgens om de staat van digitaliseren binnen de school in kaart te brengen. De school liet de vragenlijst invullen door medewerkers, de directie en leerlingen. Zo ontstond een beeld van waar de school al sterk in was en waar nog kansen lagen. De uitkomsten hielpen bovendien om bestaande beleidsstukken en praktijkvoorbeelden te onderbouwen. De SELFIE-tool maakte ook zichtbaar waar verdere professionalisering gewenst was. Zo bleek er onder andere nog een hoop te winnen op het gebied van AI. De school kijkt nu hoe digitale geletterdheid nog beter kan aansluiten bij andere vakken, zoals wereldoriëntatie en burgerschap.  

Belangrijkste tips van Linda voor docenten die aan de slag te gaan met digitale geletterdheid  

1. Begin bij wat er al is. Maak zichtbaar hoeveel digitale geletterdheid al onderdeel is van je onderwijs. Je kunt daarvoor de SELFIE-tool gebruiken.  
2. Betrek collega’s. Laat hen zelf ervaren hoe eenvoudig activiteiten kunnen zijn, en wat het oplevert.  
3. Maak de uitleg over bijvoorbeeld gebruik van oefenvormen praktisch, voor zowel docenten als leerlingen. Laat de deelnemers van de les meteen aan de slag gaan met wat ze hebben geleerd. Dan blijft de informatie beter hangen, en wordt het meteen concreet.   
4. Zorg voor werktijd en draagvlak. Een schoolbrede aanpak vraagt ondersteuning van de directie én tijd voor docenten om aan onderwijs voor digitale geletterdheid te werken.  
5. Deel materialen met andere scholen. Sluit een overeenkomst met een of meerdere andere scholen om gezamenlijk materiaal, zoals computers of andere digitale hulpmiddelen, aan te schaffen. Dit maakt het mogelijk om met verschillende middelen te werken zonder alles zelf aan te schaffen.   
6. Blijf ontwikkelen. Gebruik de resultaten van de SELFIE-scan als vertrekpunt, niet als eindpunt voor je digitale geletterdheidsonderwijs.  

Over de SELFIE-tool  

SELFIE staat voor Self-reflection on Effective Learning by Fostering the use of Innovative Educational Technologies. Met de tool kan een school meten hoe de school ervoor staat met betrekking tot digitalisering.  De resultaten worden verwerkt in een interactief rapport date laat zien wat er goed gaat, waar er verbetering nodig is en wat prioriteit moet krijgen. De tool is ontwikkeld door de Europese Commissie en sluit daardoor aan bij het Europees beleid. Er zijn ook nationale initiatieven, bijvoorbeeld de MYRA- tool die ontwikkeld is door Kennisnet in samenwerking met de PO-Raad en VO-raad.  

Wil jij na het lezen van dit artikel  ook aan de slag met digitale geletterdheid binnen je eigen onderwijs? Gebruik dan de SELFIE-tool en ontdek waar je kansen liggen.