De kracht van debat: hoe Europese samenwerking de jongerenparticipatie in NEder

DebatUnie begon ooit als trainingsbureau in het onderwijs, maar groeide uit tot een organisatie die jongeren op alle niveaus wil laten ervaren dat hun stem ertoe doet : “We zagen dat jongeren niet alleen vaardigheden wilden ontwikkelen, maar deze ook actief wilden inzetten en hun stem laten horen richting beleidsmakers en politici,” vertelt projectcoördinator Madelon Kunst. “Met Erasmus+ Jeugd konden we precies die koppeling maken.”

Van oefendebatten naar écht meedoen

In de Jongerenparticipatieprojecten, zoals het Nationaal mbo-debat en de Benelux Debatcompetitie, werken jongeren toe naar ontmoetingen met politici, beleidsmakers, (jongeren)organisaties of jongerenvertegenwoordigers. Ze leren debatteren, kritisch denken én belangen behartigen. Soms komen deelnemers aarzelend binnen. “We zien bijna elke workshop jongeren die bij binnenkomst zeggen: ‘dit is niets voor mij’. En aan het einde staan ze fanatiek mee te debatteren”, zegt Madelon.

Met buitenschoolse toernooien en workshops bereikt de organisatie jongeren die anders nooit aan debattraining zouden deelnemen. Veel van die jongeren ontdekken voor het eerst dat hun mening ertoe doet en dat zij zelf invloed kunnen uitoefenen.

Een partnerschap dat werelden samenbrengt

Het Europese Samenwerkingspartnerschap DIDA (Disability-inclusive Debate and Advocacy) vormt een nieuwe laag in het werk van DebatUnie. Daarin werkt de organisatie met partners uit Letland, Tsjechië en Slovenië om jongeren met een beperking beter te bereiken en hen te ondersteunen om actief mee te doen in de politiek en samenleving.

“Debatorganisaties zijn vaak niet inclusief genoeg voor jongeren met een beperking. Organisaties die met jongeren met een beperking werken, hebben vaak weer weinig ervaring met participatie”, legt Madelon uit. “Met dit project brengen we die twee werelden samen.”

Het partnerschap ontwikkelt trainingsmodules en richtlijnen die jongerenwerkers helpen debat en belangenbehartiging toegankelijk te maken voor jongeren met diverse beperkingen. Die modules worden nu in alle landen getest. Kleine inclusieve aanpassingen blijken soms al een groot verschil te maken. “Alleen al het veld op het aanmeldformulier waarin jongeren kunnen aangeven waar we rekening mee moeten houden, haalt een enorme drempel weg”, voegt collega Alex toe.

Jongeren komen binnen met “dit is niets voor mij” en eindigen fanatiek in debat. Madelon, DebatUnie

Europese samenwerking als spiegel

Volgens Alex is de internationale samenwerking essentieel. “De positie van jongerenwerk verschilt enorm per land. In Nederland is debatteren vrij ingeburgerd, maar in andere landen bestaat daar veel minder structuur voor,” legt hij uit. “Door samen te werken zie je wat er elders wél kan en soms ook wat wij zelf over het hoofd zien.”

Iedere partner werkt bovendien anders. “In Slovenië gebeurt veel via persoonlijk contact, terwijl organisaties in Letland juist heel breed en proactief werken,” vertelt Alex. “Juist die verschillen maken de samenwerking waardevol en dat versterkt uiteindelijk ook de jongerenparticipatie. Het dwingt je om je eigen manier van werken opnieuw te bekijken.”

Directe opbrengst voor het Nederlandse jongerenwerk

De lessen uit het partnerschap gebruikt DebatUnie meteen in hun werk in Nederland. De richtlijnen voor inclusie worden nu bijvoorbeeld ook toegepast in de Jongerenparticipatieprojecten. Stilteruimtes, duidelijkere informatie vooraf, of simpelweg het eerder communiceren van debatstellingen bleken bovendien voor álle jongeren prettig.

“Dat is misschien wel het mooiste,” zegt Alex. “Door inclusiever te werken voor jongeren met een beperking, verbeteren we de ervaring van alle deelnemers.”

Een bredere beweging

DebatUnie deelt de resultaten niet alleen met partners, maar ook met andere Nederlandse en Europese debat- en jongerenorganisaties. Daarmee ontstaat een bredere beweging waarin jongerenwerkers hun methodes versterken en jongeren, met en zonder beperking, hun stem beter kunnen laten horen.

Zoals Madelon het samenvat: “Het gaat niet alleen om debat. Het gaat om zelfstandig durven spreken, weten wat je rechten zijn, en ervaren dat jouw stem iets in beweging kan zetten.”