TEPS: aan de slag met wetenschap en techniek in de klas

Techniques for European Primary Schools (TEPS): aan de slag met wetenschap en techniek op de basisschool

Primair en voortgezet onderwijs

Wetenschap en techniek in de klas, hoe pak je dat aan? Het project TEPS stelt docenten en leerlingen in staat om op een veilige en eenvoudige manier met techniek in de klas aan de slag te gaan.

Het driejarige KA219-project Erasmus+ Techniques for European Primary Schools (TEPS) ging in 2016 van start en wordt vanuit Nederland gecoördineerd door OBS Het Palet uit Opheusden, met partnerscholen in Spanje, Griekenland, Ierland, Turkije, de Tsjechische Republiek en Estland.

Uit recent onderzoek is gebleken dat slechts vijf procent van de docenten in het primair onderwijs in Europa af en toe experimenten in de klas uitvoert met hun leerlingen. Uit een onderzoek dat in 2017 bij geïnteresseerde Europese partnerscholen in het kader van het TEPS-project is gehouden, bleek bovendien dat leerkrachten wetenschap en technologie belangrijk vinden in de les, maar dat er veel behoefte is aan het uitwisselen van ideeën om de technieklessen te kunnen verbeteren.

Foto: een leerling van OBS Het Palet maakt een torenconstructie.

Het doel van het TEPS-project is dan ook om nieuwe didactische vaardigheden op het gebied van techniek te ontwikkelen voor basisschooldocenten in heel Europa, en om ideeën tussen de verschillende partnerscholen uit te wisselen.

Anton Verwey, coördinator internationalisering voor OBS Het Palet: “Op veel basisscholen in Europa is techniek vaak een ‘ondergeschoven kindje’. Leerkrachten hebben bijvoorbeeld zelf weinig kennis op het gebied van techniek, of er is weinig zelfvertrouwen over hoe je proefjes veilig in het klaslokaal zou kunnen uitvoeren.”

Een extra doel van het project is om seksediscriminatie tegen te gaan door het zelfvertrouwen van meisjes met betrekking tot technische opdrachten te vergroten, en hun verwachtingen met betrekking tot techniek en wetenschap te verbeteren. 

Meer dan 2500 leerlingen bereikt

De Europese partnerscholen van het TEPS-project ontwikkelden de eerste twee jaar van het project meer dan honderd techniekboxen voor leerlingen van groep 1 t/m 8 op de basisschool, en bereikten hiermee duizenden leerlingen. Anton Verwey legt uit: “De opbrengst van het project is nog groter dan we hadden verwacht, want naast de twee parallelscholen die ieder van de samenwerkingspartners zelf heeft gezocht, ontvang ik bijvoorbeeld ook al e-mails van basisscholen uit onder meer Deventer, Arnhem en Amsterdam die ons materiaal hebben ontdekt op internet en de boxen nu al gebruiken in hun lessen. We hebben hierdoor al meer dan 2500 scholieren bereikt!”

Svetlana van Schilfgaarde, programma-adviseur po-vo bij het NA Erasmus+ Onderwijs & Training: “Het is vrij bijzonder dat een basisschool een project van zo’n omvang coördineert. Bovendien zijn er resultaten geproduceerd die voor diverse andere scholen ontzettend interessant kunnen zijn.”

"Het is vrij bijzonder dat een basisschool een project van zo’n omvang coördineert. Bovendien zijn er resultaten geproduceerd die voor diverse andere scholen ontzettend interessant kunnen zijn."

Svetlana van Schilfgaarde, programma-adviseur po-vo bij het NA Erasmus+ Onderwijs & Training

IKEA-strategie

Het didactisch materiaal dat door TEPS is ontwikkeld, is zowel geschikt voor één leerling als kleine groepen leerlingen. De partners gingen hierbij uit van de ‘IKEA-strategie’: in elke box is een eenvoudige handleiding in het Engels (met een vertaling in de moedertaal van de leerlingen en docenten) te vinden. In de handleiding voor de leerlingen wordt ook veel gebruik gemaakt van foto’s: de leerlingen kunnen hierdoor zelfstandig met een techniekbox aan de slag. Zij krijgen na afloop bovendien een extra opdracht om hun feedback op te schrijven of te tekenen, en om de box weer gereed te maken voor hergebruik.

Alle techniekopdrachten zijn gericht op probleemoplossend denken, met tevens een creatief element. Er wordt in de opdrachten ook aandacht besteed aan thema’s als Europese cultuur, geschiedenis, aardrijkskunde en wiskunde. Door de box Make your own melody leren leerlingen bijvoorbeeld hoe een Nederlands draaiorgel werkt (met behulp van muziekkaarten van het Nemo Science Museum), en door de box Building a bridge with bricks komen zij in aanraking met de techniek van het metselwerk waarmee Romeinse bruggen werden gebouwd.

Elke box is bovendien samengesteld uit eenvoudige, goedkope materialen, die makkelijk aan te vullen zijn. Dit draagt (samen met de opdracht om de box weer gebruiksklaar te maken) bij aan de wens van TEPS dat het materiaal 'toekomstbestendig' is. Verwey legt uit: “De ervaring leert dat het materiaal van een ‘dure’ techniekdoos vaak niet zo eenvoudig te vervangen is, en hierdoor weer gauw op de plank komt te liggen. Wij wilden dit voorkomen door met eenvoudig te vervangen materialen te werken.”

Foto: de samenwerkingspartners van het project TEPS bij OBS Het Palet in Opheusden.

Racen met een zelfgemaakte auto

Tijdens het project zijn de docenten geregeld op bezoek geweest bij de partnerscholen in Spanje, Griekenland, Ierland, Turkije, de Tsjechische Republiek en Estland om de toepassing van het materiaal in de praktijk te kunnen zien. Daarnaast is ook veel gebruik gemaakt van digitale tools zoals Etwinning, Skype en WhatsApp om met elkaar te kunnen blijven communiceren gedurende het project. Tijdens het derde jaar van het project is bovendien een wedstrijd georganiseerd op de partnerschool in Praag, waarbij een aantal leerlingen werd uitgedaagd om te racen met hun zelfgemaakte auto, die zij hadden vervaardigd uit een petfles. De race werd via Skype live ‘uitgezonden’, zodat alle partnerscholen tegelijkertijd konden meekijken en de leerlingen konden aanmoedigen.

"Niet alleen de leerlingen hebben veel geleerd van het project, de leerkrachten ook! Ondanks dat je even weg bent bij je gezin, is een uitwisselingsproject echt ontzettend waardevol - het levert professionele en persoonlijke groei op."

Frencis van de Wardt-Schaap, docent groep 5-6 OBS Het Palet

Spectaculaire effecten

Tijdens de eindbijeenkomst van het project op 23 mei 2019 in Opheusden spreken de leerkrachten van OBS Het Palet en de samenwerkingspartners uit Spanje, Griekenland, Ierland, Turkije, de Tsjechische Republiek en Estland vol enthousiasme over het project, terwijl hun leerlingen van de groepen 1 t/m 8 in groepjes druk in de weer zijn met verschillende TEPS-techniekboxen.

Docent Frencis van de Wardt-Schaap is alweer 18 jaar werkzaam op OBS Het Palet in Opheusden en geeft les aan groep 5-6: ‘We hebben heel veel boxen ontwikkeld, die de komende jaren op onze school gebruikt kunnen worden in de klas. Via de website zijn deze ideeën bovendien voor andere scholen bereikbaar. En niet alleen de leerlingen hebben veel geleerd van het project, maar wij ook! Ondanks dat je even weg bent bij je gezin, is een uitwisselingsproject echt ontzettend waardevol - het levert professionele en persoonlijke groei op.’

Uit de eindresultaten van het vergelijkend onderzoek van het project TEPS blijkt bovendien dat aan het begin van het project 14% van de jongens technische opdrachten leuk vonden, vergeleken met 10% van de meisjes. Na drie jaar is er bij alle partnerscholen duidelijk sprake van een verschuiving (behalve bij de partnerschool in Ierland, aangezien dit een jongensschool betreft). Bij de jongens heeft 65% positief geantwoord op de vraag ‘Do you like lessons in science’? Dit geldt met name voor de opdrachten met een spectaculair effect (zoals The Rocket Launch of Construct an erupting volcano!, of als er na de opdracht een ‘eigen product’ overblijft. Bij de meisjes heeft maar liefst 67,4% positief gereageerd op dezelfde vraag: ‘I don’t like it, I love it!’

Het TEPS-project zal in augustus 2019 definitief worden afgerond, maar de partnerscholen gaan door met het bedenken van nieuwe techniekboxen. Het didactisch materiaal van TEPS is gratis te downloaden op de website Teps-erasmusplus.eu