Bonaventuracollega uit Leiden doet uitwisselingsproject met scholen uit Baskenland en Sardinië

"Er is meer wat ons bindt dan wat ons scheidt"

Primair en voortgezet onderwijs

Ondernemerschap, kritisch denken, creativiteit en cross-culturele communicatie. Deze 21e-eeuwse vaardigheden zijn hard nodig om leerlingen klaar te stomen voor de steeds verder globaliserende samenleving. Tijdens het uitwisselingsproject ‘Empowering Students to European Citizenship’ werkten docenten en leerlingen van het Leidse Bonaventuracollege samen met het Baskische La Anunciata Ikastetxea en Liceo Classica E. Piga uit Sardinië aan verdere internationalisering van het onderwijs.

“We organiseerden al enkele jaren kleinschalige uitwisselingen met deze scholen uit Italië en Spanje”, vertelt Adriaan Ruyssenaers, docent economie en projectleider internationalisering bij het Bonaventuracollege. “We wilden de onderlinge samenwerking inhoudelijk verdiepen. De subsidiemogelijkheden van Erasmus+ sloten perfect aan bij onze ambities. En de thema’s pasten precies bij het bestaande curriculum van de scholen.” 

Reality check

Tijdens het project, dat liep van 2015 tot 2017, vond een groot aantal activiteiten plaats voor docenten en vooral voor leerlingen. De klassenuitwisselingen maakten de meeste indruk op de scholieren. Leerlingen van het Bonaventuracollege, een deel van havo 4 en heel vwo 4, ontvingen leerlingen van de partnerscholen. Op hun beurt bezochten de Nederlandse leerlingen de scholen in Italië en Spanje. Tijdens de reizen was er veel aandacht voor sociaal-culturele activiteiten. Daarnaast werkten de scholieren tijdens en tussen de uitwisselingen met leeftijdsgenoten van de andere scholen aan opdrachten en projecten. 

Een opdracht was het ontwerpen van de ideale school (project From 21st Century Skills to 21st Century Schools); een andere was het schrijven van een ondernemingsplan voor een bedrijf in het buitenland (project A Company Abroad). “A Company Abroad is gebaseerd op het tv-programma Ik vertrek”, vertelt Ruyssenaers. “De leerlingen uit het land waar het bewuste bedrijf opgezet zou worden, onderwierpen het ondernemingsplan aan een reality check.” Lachend: “Daar zouden veel deelnemers aan Ik vertrek ook baat bij hebben.”

Verrijkende ervaring

“Leerlingen hebben een veel ingrijpendere leerervaring meegemaakt dan in het verleden gebeurde tijdens korte stedentrips”, schetst Ruyssenaers. “Als je tijdens uitwisselingen twee weken intensief optrekt met leeftijdsgenoten in een ander land en in gastgezinnen verkeert, ervaar je echt hoe het leven daar is. Het verschil tussen het welvarende Nederland en het platteland van Sardinië is bijvoorbeeld best groot. Dat ondervinden bleek een verrijkende ervaring voor de leerlingen. 

Maar het project van Erasmus+ was ook een verrijkende ervaring voor de deelnemende docenten. 
Zo was er een vijfdaagse training in Madrid. Daar werd onder meer het onderwerp ‘professionele leergemeenschappen’ verder uitgediept. Ruyssenaers: “Voor de docenten was het heel waardevol om eens de tijd te nemen om samen met collega’s na te denken over het vak. Het was inspirerend om te zien hoe leerkrachten uit andere landen hun lesstof over het voetlicht brengen. Tegelijkertijd bleken de drijfveren van de docenten heel erg overeen te komen. Er is dus meer wat ons bindt dan wat ons scheidt.” 

Verankeren in curriculum

Daarnaast hielp het project om internationalisering echt te verankeren in het curriculum van de deelnemende scholen. Ruyssenaers: “In de praktijk komt het voor dat internationale activiteiten de dagelijkse lespraktijk ‘verstoren’. Dit project heeft gezorgd voor een verdere internationalisering van onze scholen. Internationale activiteiten zijn nu een natuurlijk onderdeel geworden van onze opleiding. De financiële middelen van scholen zijn begrensd, zeker ook in andere landen. De werkloosheid in de omgeving van onze Baskische samenwerkingspartner was een paar jaar geleden nog twintig tot dertig procent. De gelden die vrijkomen vanuit Erasmus+ helpen echt om stappen te zetten en internationalisering te verankeren in het curriculum.”

Kennis delen

De impact van het project beperkt zich niet tot de deelnemende scholen. “Het Bonaventuracollege maakt samen met enkele basisscholen en andere scholen voor voortgezet onderwijs deel uit van de Stichting Confessioneel Onderwijs Leiden. Docenten van andere scholen binnen de stichting en studenten aan de lerarenopleiding hebben deelgenomen aan enkele activiteiten van het project. Binnen de stichting is een platform opgezet om kennis op internationaliseringsgebied te delen. En ook onze buitenlandse partners hebben activiteiten ontplooid om de oogst verder te verspreiden.” De Baskische school presenteerde bijvoorbeeld de resultaten van het project aan overheidsinstanties en scholen uit de regio. Op Sardinië vond een lokale conferentie plaats.

Persoonlijk contact

Adriaan Ruyssenaers drukt scholen die een vergelijkbaar project willen opstarten op het hart om dit niet te licht op te vatten. “Er gaat veel tijd en energie inzitten. Zeker als je wilt dat het niet iets eenmaligs is, maar je een inhoudelijk programma wilt opzetten dat wordt verankerd in het curriculum van de deelnemende scholen. En ook al kun je veel op afstand regelen, persoonlijk contact blijft belangrijk. Het helpt om culturele verschillen te overbruggen. Intermenselijk contact is sowieso onontbeerlijk als je samen ingewikkelde dingen wilt doen, zoals het ontwikkelen van professionele leergemeenschappen.”

Hoger plan

Door het project van Erasmus+ komen internationaliseringsactiviteiten bij het Bonaventuracollege op een (nog) hoger plan. “We hebben inmiddels met zeven scholen binnen en buiten Europa uitwisselingen opgezet. Het programma dat we hebben ontwikkeld tijdens het project zetten we hiervoor in. Met de partners van dit project werken we nog steeds samen. Zo hebben we met de Baskische school gespard bij het opzetten van een project over mediawijsheid. Verder gaan we ook voor de onderbouw meer uitwisselingen verzorgen. En buitenlandse onderwerpen krijgen een grotere rol in de profielwerkstukken. Internationalisering wordt een centraal thema op het Bonaventuracollege: van het begin tot aan het einde van de opleiding.” 

Meer weten? Neem gerust contact op.